Spis treści
Przez ostatnie lata polski ustawodawca kilka razy próbował utrudnić korzystanie ze „spółek z rajów podatkowych” i innych zagranicznych struktur. Jednym z celów zmian w przepisach o zagranicznych spółkach kontrolowanych (CFC) byli właśnie przedsiębiorcy, którzy przenoszą część działalności lub majątku do innych jurysdykcji.
Mimo tych zmian Cypr nadal pozostaje jednym z najczęściej wybieranych kierunków – szczególnie dla osób, które szukają korzystniejszych rozwiązań podatkowych, ale jednocześnie chcą pozostać w ramach Unii Europejskiej.
Co zmieniły przepisy o CFC?
Od 1 stycznia 2018 r. obowiązuje nowelizacja ustaw o PIT, CIT oraz o zryczałtowanym podatku dochodowym, która istotnie zmodyfikowała zasady opodatkowania dochodów z tzw. zagranicznych spółek kontrolowanych.
Najważniejsze zmiany:
zlikwidowano próg 250 tys. euro – wcześniej, jeżeli przychody zagranicznej spółki były niższe niż ta kwota, polski podatnik nie musiał dopłacać 19% podatku w Polsce;
rozszerzono katalog przychodów, których osiąganie może powodować objęcie danej spółki reżimem CFC – chodzi m.in. o określone kategorie dochodów pasywnych, takich jak odsetki, dywidendy, należności licencyjne itp.
Jednocześnie pozostawiono (a miejscami doprecyzowano) warunki, których niespełnienie pozwala w ogóle uniknąć uznania zagranicznej spółki za kontrolowaną. W uproszczeniu, kluczowe jest m.in.:
czy polski rezydent posiada pośrednio lub bezpośrednio ponad 50% udziałów, praw głosu lub praw do zysku (przez co najmniej 30 dni),
czy co najmniej 33% przychodów spółki pochodzi z określonych, szczegółowo wymienionych w ustawie źródeł.
Od regulacji CFC wyłączone są też spółki, które:
płacą podatek od całości dochodów w kraju należącym do UE lub OECD oraz
prowadzą tam realną, istotną działalność gospodarczą, a nie tylko „papierową” strukturę.
I właśnie w tym miejscu na scenę wchodzi Cypr.
Cypr – niska stawka CIT w ramach Unii Europejskiej
Cypr to pełnoprawny członek Unii Europejskiej. Dla polskich przedsiębiorców oznacza to, że spółka, która opodatkowuje całość swoich dochodów na Cyprze, może spełniać warunek wyłączający z polskiego 19% podatku CFC – oczywiście przy zachowaniu pozostałych wymogów.
Standardowa stawka CIT na Cyprze wynosi 12,5%, co jest jedną z najniższych stawek podatku dochodowego od osób prawnych w całej UE. Już sama różnica między 12,5% a polskimi stawkami bywa dla biznesu bardzo odczuwalna.
Do tego dochodzi szeroka sieć umów o unikaniu podwójnego opodatkowania, jakie Cypr zawarł z wieloma państwami, w tym z Polską. Dzięki nim da się w wielu przypadkach ograniczyć lub całkowicie zneutralizować ryzyko podwójnego opodatkowania tego samego dochodu.
Zyski kapitałowe, dywidendy i odsetki – jak są traktowane na Cyprze?
Jednym z powodów, dla których Cypr stał się atrakcyjną lokalizacją dla spółek holdingowych, jest brak podatku od zysków kapitałowych z papierów wartościowych.
Przychody i dochody z obrotu m.in.:
akcjami,
udziałami,
obligacjami,
innymi podobnymi instrumentami finansowymi
są co do zasady zwolnione z podatku dochodowego.
Dodatkowo:
dywidendy wypłacane przez spółkę cypryjską,
odsetki wypłacane przez taką spółkę
najczęściej nie są obciążone podatkiem u źródła (withholding tax). To powoduje, że struktury, w których cypryjska spółka pełni rolę „holdingu”, mogą być podatkowo bardzo efektywne – oczywiście przy założeniu prawidłowego i zgodnego z przepisami ułożenia całej struktury.
Prawa licencyjne i własność intelektualna
Cypr od lat rozwijał specjalne rozwiązania dla biznesu opartego na własności intelektualnej (IP) – znakach towarowych, patentach, oprogramowaniu i innych dobrach niematerialnych.
Kilka kluczowych elementów:
umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania między Polską a Cyprem przewiduje relatywnie niskie opodatkowanie należności licencyjnych wypłacanych z Polski na Cypr, z możliwością skorzystania ze zwolnień w określonych sytuacjach;
aż 80% dochodu netto z tytułu korzystania z praw własności intelektualnej w cypryjskiej spółce może być zwolnione z opodatkowania;
preferencje te dotyczą nie tylko bieżącego użytkowania praw, ale również dochodów ze sprzedaży lub innego rozporządzania tymi prawami.
Warto dodać, że cypryjskie prawo szeroko rozumie pojęcie IP – mieści się w nim praktycznie każdy niematerialny wytwór, który może funkcjonować w obrocie gospodarczym jako efekt pracy intelektualnej.
Umowa Polska–Cypr – mimo zmian wciąż atrakcyjna
Podstawą rozliczeń podatkowych między Polską a Cyprem jest umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania z 1992 r., później zmieniona protokołem z 2012 r. Mimo tej modyfikacji, z punktu widzenia polskich przedsiębiorców Cypr nadal pozostaje bardzo konkurencyjną jurysdykcją.
Za atrakcyjnością stoją nie tylko liczby na poziomie samych stawek podatkowych, ale również:
członkostwo Cypru w UE,
dobra infrastruktura,
prawo oparte w znacznym stopniu na rozwiązaniach anglosaskich, co ułatwia współpracę z kontrahentami zagranicznymi i instytucjami finansowymi.
Trust lub fundacja prywatna jako sposób na ograniczenie efektów CFC
Dla części przedsiębiorców problemem jest nie sam wybór Cypru jako miejsca prowadzenia spółki, ale dodatkowe 19% podatku dochodowego w Polsce, wynikające z przepisów o CFC.
Jednym z możliwych rozwiązań jest wykorzystanie konstrukcji:
trustu, albo
fundacji prywatnej.
Jeżeli właściciel przenosi majątek do takich struktur, a zarządzającym jest podmiot niebędący polskim rezydentem podatkowym, to w określonych konfiguracjach może to prowadzić do braku spełnienia przesłanek CFC po stronie polskiego właściciela – co w praktyce ogranicza dodatkowe opodatkowanie wynikające z polskich regulacji.
To jednak zaawansowane narzędzia planowania podatkowego i ochrony majątku, wymagające precyzyjnego zaprojektowania oraz wsparcia wyspecjalizowanych doradców.
Jak wygląda założenie spółki na Cyprze w praktyce?
Na pierwszy rzut oka założenie spółki na Cyprze wydaje się proste – minimalny kapitał zakładowy może wynieść zaledwie 0,01 euro. To jednak dopiero symboliczny początek.
Aby spółka została poprawnie zarejestrowana i mogła bezpiecznie funkcjonować, trzeba m.in.:
zgłosić i zatwierdzić nazwę firmy,
złożyć wymagane oświadczenia przed właściwym urzędnikiem, często pod przysięgą,
przygotować memorandum i umowę spółki w języku greckim oraz angielskim,
dopełnić szeregu innych formalności przewidzianych przez cypryjskie prawo handlowe.
Błędy na tym etapie mogą mieć później kosztowne skutki podatkowe i prawne, dlatego w praktyce większość przedsiębiorców korzysta z pomocy kancelarii specjalizujących się w zakładaniu i obsłudze spółek cypryjskich.
Konwencja MLI – czy zmieni zasady gry?
W tle rozważań o spółkach zagranicznych pojawia się jeszcze jedno ważne narzędzie: konwencja MLI (Multilateral Instrument), która ma na celu m.in. utrudnienie agresywnego planowania podatkowego. Polska podpisała ją w 2017 r. i ratyfikowała na początku 2018 r.
Aby jednak konkretna umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania – np. ta między Polską a Cyprem – została zmodyfikowana przez MLI, obie strony muszą ją ratyfikować. Dopóki tak się nie stanie lub dopóki odpowiednie postanowienia nie wejdą w życie, dotychczasowa umowa nadal obowiązuje.
Co ciekawe, niektóre propozycje z MLI są dla przedsiębiorców mniej restrykcyjne niż obecne zapisy umowy Polska–Cypr. Przykładowo:
MLI przewiduje minimalny 365-dniowy okres posiadania udziałów, aby móc korzystać z preferencji dotyczących dywidend;
aktualna umowa bilateralna wymaga, aby ten okres wynosił 24 miesiące.
To pokazuje, że zmiany nie zawsze muszą oznaczać wyłącznie zaostrzenie warunków.
Podsumowanie – czy firma na Cyprze wciąż się opłaca?
Cypr nie jest już anonimową „egzotyczną wyspą podatkową” – to dobrze znana, uregulowana jurysdykcja w ramach Unii Europejskiej, która dzięki:
niskiej stawce CIT (12,5%),
preferencjom dla dochodów kapitałowych, dywidend, odsetek i IP,
rozbudowanej sieci umów o unikaniu podwójnego opodatkowania,
oraz rozwiniętej infrastrukturze i stabilnemu systemowi prawnemu
wciąż pozostaje interesującą opcją dla polskich przedsiębiorców planujących optymalizację podatkową i ochronę majątku.
Trzeba jednak pamiętać o dwóch rzeczach:
Polskie przepisy o CFC są coraz bardziej wymagające – źle zaprojektowana struktura może skończyć się dopłatą podatku oraz problemami z fiskusem.
Każdy przypadek jest inny – przed podjęciem decyzji warto skonsultować się z doradcą podatkowym lub kancelarią, która ma praktyczne doświadczenie w zakładaniu i obsłudze spółek cypryjskich.
Tylko wtedy spółka na Cyprze będzie realnym wsparciem dla biznesu, a nie kolejnym źródłem ryzyka.